Chuyện sai lời những ca khúc nổi tiếng

Chuyện sai lời những ca khúc nổi tiếng
Không hiểu sao tôi luôn đánh giá cao một nhạc sĩ hơn một nhà văn. Có lẽ vì trong những ca khúc của họ, phần lời, riêng nó đã là một tác phẩm văn học rồi. Tôi yêu tiếng Việt và học được nhiều ngôn từ hay, đẹp cũng qua những tác phẩm của ông Phạm Duy, ông Trầm Tử Thiêng, ông Từ Công Phụng, ông Trịnh Công Sơn,…
Đôi khi tôi say mê một bài hát chỉ vì một hai chữ đắt trong đó. Thường, những từ hiếm, từ lạ mới đắt. Bao nhiêu là tài năng, bao nhiêu là trải nghiệm, bao nhiêu là tri thức, bao nhiêu là rung cảm mới sắc lại được vài chữ hay câu tinh tuyền vậy. Mà cũng vì hiếm, lạ nên không phải ai cũng hiểu. Thành thử, chúng thường bị hát sai, với ngay cả những ca sĩ danh tiếng. Tiếc quá chừng ha.
Rồi, giờ mình dẫn chứng vài bài nổi tiếng ở mức ai cũng biết cũng thuộc nhưng ai cũng…sai.
Diễm Xưa của ông Trịnh Công Sơn. Ai cũng hát hoặc nghêu ngao “Chiều nay còn mưa sao em không lại, nhớ mãi trong cơn đau vùi, làm sao có nhau…”. Nghe kỹ, nghĩa nó mù mù sao ấy. Vì sao mù mù? Vì lời đó không đúng. Phải là “Chiều nay còn mưa sao em không lại, NHỠ MAI trong cơn đau vùi, làm sao có nhau…”. Em không lại để lỡ mai trong cơn đau vùi rồi làm sao có nhau? Khác hoàn toàn ha, sáng hơn và đẹp hơn nhiều lắm ha.
Mắt Lệ Cho Người của ông Từ Công Phụng. Chúng ta thường nghe “Mưa soi dấu chân em qua cầu, theo những cánh rong trôi trên niềm đau” phải không? Nghe xuôi tai đấy, nhưng cũng mù nốt. Lời đúng sẽ là “Trôi trên con sóng xanh bạc đầu, theo những cánh rong cưu mang niềm đau”. Đẹp hết hồn chưa? Là gởi hết niềm đau vào những cánh rong, nhờ nó cưu mang, nhờ sóng xanh bạc đầu xô đi. Cũng trong bài này, ở cuối có câu “Vạn câu tình cũ, xin gửi cho đời”. Cũng sai luôn đấy. Là “Vàng câu tình cũ gửi vợi theo đời”. Vàng ở đây là vàng võ.
Xóm Đêm của ông Phạm Đình Chương. “Đường về canh thâu, đêm khuya ngõ sâu như không màu, qua phênh vênh có bao mái đầu…”. Phênh vênh là một từ…vô nghĩa. Ông Phạm Đình Chương viết bài này sau khi di cư vào Nam, ở một xóm trọ nghèo ngay Dakao, Saigon. Qua liếp phên bị cong vênh lên, hình ảnh vài mái đầu dưới ánh đèn thắp từ điện câu (chứ không được chính chủ nữa hehe) nó ấm áp làm sao, nghèo mà bình yên làm sao. (Phên là một tấm liếp dùng để quây bồ đựng lúa hay rào vịt gà được đan từ ruột tre. Nhà nghèo thời ấy dùng cả nó để làm vách. Nhà tôi cũng vậy). Cho nên, nó phải là PHÊN VÊNH.
Kiếp Nào Có Yêu Nhau của ông Phạm Duy phổ thơ Minh Đức Hoài Trinh (một nữ sĩ Huế tôi rất yêu). “Môi răng đã quên cười” hay “Môi nhăn đã quên cười” đều vô cùng…thiếu thẩm mỹ. Là “Môi RĂN đã quên cười”. “Răn” ở đây là rạn nứt.
Dạ Cổ Hoài Lang của ông Cao Văn Lầu. “Đường dù xa ong bướm, xin đó đừng phụ nghĩa tào khang”. Đường xa ong bướm là đường gì? Phải là “SA ong bướm”. Sa ngã vào bướm ong bên đường ấy.
Cuối cùng là điệu ru Nam “Ví dầu cầu ván”. Từ nhỏ, tôi cứ thuộc nó là “Ví dầu cầu ván đóng đinh, cầu tre lắc lẻo gập ghình khó đi”. Thuộc và mặc định nó vậy, không lấn cấn hay thắc mắc gì cho đến khi được nghe cô Bạch Yến hát “Ví dầu cầu ván LONG ĐINH…”. Má ơi, nó sáng cái não ngu ra liền. Thì ra, nghĩa nó là vầy, cho dù (ví dầu) cầu ván có long đinh, cầu tre có lắc lẻo, cho dù khó khăn đến mấy, mẹ cũng sẽ dắt con tới trường. “Long” là rệu rã, sắp bung sứt ra.
Ngồi với Du Tử Lê, tôi góp ý vài chỗ trong bài thơ Khúc Thuỵ Du của anh, anh hỏi ủa mày nhiêu tuổi Hải. Trả lời xong, ảnh chửi “Mày là quỷ chứ không phải người”. Haha. Ảnh nói bài ấy ảnh ký tên chung ông Lê Cự Phách. Nếu không, sẽ sửa liền. (Góp ý ra sao, bữa nào biên riêng một bài dài hay ho).
Thôi, mỏi tay rồi. Hẹn bài sau nói thêm.
Chỉ muốn nhắn mấy bạn ca sĩ rằng hát live, sai chút không sao hết vì phàm là người, nhớ quên lẽ thường. Nhưng khi ghi âm, nên tìm hiểu kỹ văn bản, nếu không, hỏi người biết nhiều.
Đó, là tôn trọng nghiệp dĩ, và cũng là tôn trọng chính mình.

4 Replies to “Chuyện sai lời những ca khúc nổi tiếng”

  1. Hôm kia chị nghe cô Khánh Ly hát là Gió mùa đông bấc – cố nghe lại lần 2 vẫn là Gió mùa đông bấc. Tự hỏi rằng bản gốc là đông bắc hay đông bấc ! Gió bấc thì đúng rồi nhưng chị chưa nghe ai hát Gió mùa đông bấc trong bài Nỗi nhớ mùa Đông của NS Phú Quang. Nghe cô chia sẻ hôm đó xúc động lắm Hải ơi!

    1. Em không hiểu vì chưa nghe. Riêng chị Khánh Ly, em đánh giá cao nhất trong số những ca sĩ Việt Nam trong việc tôn trọng tác phẩm. Nhạc sĩ viết ngôi anh, chỉ sẽ hát “Anh”, không bao giờ đổi thành em. Dù thích bài hát nào đó quá mà không tìm được văn bản…

  2. Chị biết là cô Khánh Ly rất kỹ trong chuyện hát đúng lời mà (nhờ đọc em đó), thế nên mới băn khoăn ca từ trong câu hát đó. Nó chỉ có trong lời bài hát (không có trong bài thơ gốc). Cảm ơn em nhiều!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *